(Devamı ilerleyen zamanlarda!..)

Değerli Meslek Mensuplarımız,

Saygıdeğer Kamuoyu;

Geçen hafta Türkiye’nin akciğerleri ormanlarımızla ilgili; “TÜRKİYE ORMANLARI ve ORMAN YANGINLARI İLE MÜCADELE!..” başlıklı yazımızla hem Türkiye ormanlarını hem de yangınlarla mücadeleyi ana başlıkları ile beraber sizlerle paylaşmaya gayret etmiştim.

İnsan sağlığının ve yaşamının önemli bir vazgeçilmezi olan ekosistemin en değerli parçası ormanlarımız, oksijenimizin ana deposunu ve kaynağını oluşturmaktadır.

O nedenle ormanları korumak, muhafaza etmek, sürdürülebilir ve süreklilik ilkesiyle yönetmek için ne yapılıyorsa ve yapılması gerekiyorsa insanlığın kendisine yapmış olduğu bir iş olduğunu ana ilke olarak unutmamamız gerekmektedir.

Bu yüzden orman yangınları ile ilgili 16 Temmuz 2025 tarihinde saygıdeğer kamuoyumuzla paylaşmış olduğum basın açıklaması bilgilerini ana gündem yapan bu haftaki yazımızı sizinle paylaşmak istiyorum.

Ateş savaşçısı ormancılık meslek mensubu meslektaşlarımıza, işçi ve memurlarımıza ve yangınların söndürülmesine katkı veren devletimizin ve milletimizin tüm bireylerine canı gönülden teşekkür ediyor, tebrik ediyor ve başarılar diliyorum.

Öncelikle; Yeşil vatanın savunmasında bir tek ağaç bile yanmasın diye mücadele ederken şehit olan ormancılık teşkilatımızın çalışanı vatan evlatlarımıza Rabbimden rahmet, yakınlarına baş sağlığı diliyorum.

Bu haftaki yazımızı sekiz ana başlık altında toparlayarak belki daha sonra yazacak olduğumuz yazıların altlığı olabilecek şekilde bir metin olarak sizlerle paylaşmak istiyorum

1. Yangınların Artış Sebepleri

Geçmişte olduğu gibi yaz mevsimi, orman yangınlarının yoğunlukla gerçekleştiği aylardır.

Son yıllarda mevsimler yangın sezonunun başı olmasına rağmen yangın sayısında ve alan büyüklüğünde artış yaşanmaktadır. Muhtemelen bu sene ve gelecek yıllar içinde aynı hakikati görmek durumunda kalacağız.

Bunun sebepleri şunlardır:

Küresel ısınma ve iklim değişikliği:

  • Son yıllarda etkileri daha şiddetli ve sık gözlenmektedir.
  • Ülkemiz, iklim değişikliğinin en şiddetli yaşandığı coğrafi konumda yer almaktadır.
  • Son yıllarda meteorolojik veriler, mevsim normallerinin üzerinde seyretmektedir.
  • Değişen iklim parametreleri, ormanları yangına ve yangınların hızla büyümesine daha riskli hale getirmektedir.

İnsan kaynaklı yangınlar:

  • Orman içi ve civarında yer alan tarım alanları ile ormanlarla iç içe olan yerleşimlerde insan faaliyetleri temel sebeptir.
  • Uzun yıllar istatistiklerine göre orman yangınlarının %90’ı insan kaynaklıdır.
  • Yangınların yalnızca %10’u doğal nedenlerle oluşmaktadır.

Dolayısıyla;

  • İklim değişikliğine bağlı meteorolojik değişimler ormanları yangına karşı daha hassas hale getirmekte,
  • Yangınların şiddeti artmakta ve mücadeleyi güçleştirmekte,
  • İnsanlarımızın ihmali ve dikkatsizliğinde farkındalık yeterince oluşmamış durumdadır,
  • Artan yangın sayıları nedeniyle gün içinde çok sayıda mega yangınla mücadele edilmesi zorlaşmaktadır.

2. Orman Genel Müdürlüğü’nün Mücadele İmkânları

  • Devletimiz adına orman yangınlarıyla mücadelede yetkili ve sorumlu teşkilat Orman Genel Müdürlüğü’dür.
  • OGM, Cumhuriyet tarihinin en güçlü hava filosuna sahiptir:
  • 105 helikopter
  • 28 uçak
  • 14 İHA

Kamuoyunda zaman zaman dile getirilen “hava filosu yetersiz” iddiaları doğru değildir.

Önemli bir gerçek:

  • Orman yangınlarını hava araçları söndürmez; yangınları kara ekipleri, insan kaynağı söndürür.
  • Hava filosu; yangının şiddetini azaltır, ilerleyişini yavaşlatır ve yer ekiplerine zaman kazandırır.
  • Dünyanın en güçlü hava filosuna sahip olsanız dahi yangın tepe yangınına dönüşüp kor ateş haline geldikten sonra üzerine ne kadar su dökerseniz dökün söndürülmesi çok zordur, hatta imkansızdır.
  • Böyle durumlarda karşı ateş yöntemi uygulanır.
  • Yangının ulaşabileceği alanlar tespit edilir, bu bölgelerde ön kesme ve tıraşlamalar yapılır ve yangın, yangınla durdurulur.

Kara ekiplerinin önemi:

  • Kara ekipleri, makine ekipman ve insan kaynağıyla yangını söndürmede ana işlevi yürütür.
  • Dolayısıyla “daha fazla hava gücü yangınları söndürür” anlayışı yanlıştır.
  • Son yıllarda insan kaynağı takviyesi yapılmış olsa da hâlâ işçi, memur ve mühendis sınıflarında eksiklik bulunmaktadır.

Öneriler:

  • Yangın sezonu ve yangın bölgelerinde vardiyalı çalışma sistemine geçilmelidir.
  • Hava filosu fazlasıyla yeterlidir; asıl ihtiyaç insan kaynağıdır.
  • OGM, teknik ve bilimsel olarak yangınla mücadelede yanlış yapmamaktadır ancak:
  • Yaptığı destansı işleri kamuoyuna anlatmakta yetersiz kalmaktadır.
  • Yeşil vatan savunmasında 155 şehit verilmiştir, ancak bu durum bile kamuoyuna yeterince duyurulamamıştır.
  • Bu durum orman teşkilat yöneticilerimiz ve çalışanlarımızın yeşil vatani korumak için her türlü fedakârlığı yaparken şahsi menfaat ve reklamlarını düşünmemelerinden kaynaklanmaktadır.
  • Çalışanların sosyal ve ekonomik hakları yeterince gündeme getirilmemekte, moral ve motivasyonları istenilen seviyede değildir.

3. Yangın Türleri ve Belediyelerin Rolü

Yangın türleri üç başlıkta toplanır:

  1. Yerleşim alanı yangınları
  2. Kırsal alan yangınları
  3. Orman yangınları
  • Ülkenin yüzölçümünün %30’u ormanlardan, %10’u yerleşim alanlarından, %60’ı orman dışı kırsal alanlardan (mera ve ziraat) oluşmaktadır.
  • Orman yangınlarının sorumlusu Orman Genel Müdürlüğü’dür.
  • Yerleşim ve orman dışı kırsal alan yangınlarından ise belediyeler sorumludur.
  • Ancak orman dışı kırsal alan yangınlarında itfaiye teşkilatlarının makine ekipman kapasiteleri ve itfaiye personelinin kırsal alan yangınlarına müdahale ve yangınlarla mücadele eğitimleri ve tecrübeleri yeterli değildir.
  • Orman dışı kırsal alan yangınlarında belediye teşkilatlarımızı neredeyse hiç görememekteyiz. Bunun sebebi belediye itfaiye teşkilatlarımızın vurdumduymazlığı değil orman dışı kırsal alan yangınları ile ilgili bir makine ekipman imkanına sahip olmamaları ve bu noktada gerekli eğitimleri almamış olmalarıdır.
  • Sonuçta OGM, ülke yüzölçümünün %30’undan sorumlu iken,%90’lık bir coğrafyada da yangınla mücadele etmek zorunda kalmaktadır.
  • Bu durum, orman yangınlarına müdahalenin bazen ikinci plana itilmesine sebep olmaktadır.

Adil olmayan durum:

  • Belediyeler orman dışı kırsal alan yangınlarıyla ilgili eleştirilmezken, OGM çalışanları haksız eleştirilere maruz kalmaktadır.
  • Bu söylemimizden belediye itfaiye teşkilatı çalışanlarımızın ya da kurumumuzun eleştirilmesi gibi bir sonuç çıkartılmamalıdır. Tam aksine makine ekipmanları ve aldıkları eğitim çerçevesindeki teknik donanımları sayesinde yerleşim alanı yangınlarındaki destansı mücadeleleri takdire şayandır.
  • Burada esas olan asli görevi dışındaki orman dışı kırsal alandaki yangınlara bile fedakarca müdahale eden ve mücadele eden yeşil vatan savunucusu, ateş savaşçısı ormancılık camiasının 155 şehit vermiş bir teşkilatın hak etmediği şekilde basın yayın kuruluşları ve bu işi bilmeyen kişilerin yorumlarıyla haksız bir şekilde zan altında bırakılması ve eleştirilmesidir

Sonuç:

  • Küresel ısınma ve iklim değişikliği ülkemiz için bir realitedir.
  • Orman dışı kırsal alanlarda etkin müdahale için madem fiili durum belediyelere değil Orman Genel Müdürlüğünün mücadelesi ile yürütülmektedir. O zaman OGM’nin imkân ve kapasitesi ülke yüzölçümünün %90’ı ile mücadele edebilecek seviyede güçlendirilmelidir.
  • Devletimiz bu durumda net bir karar verip orman dışı kırsal alanları oluşturan %60’lık Türkiye coğrafyasındaki çıkan yangınlarla ilgili yetkili olan belediyeler mücadele etmek durumunda olduklarını bilerek gerekli makine ekipmanları bulundurmalı ve insan kaynağı eğitimlerini sağlamalı ya da bu görev son yıllarda fiilen yürütüldüğü gibi Orman Genel Müdürlüğü tarafından yürütülecek ise Türkiye’nin %30’undan sorumlu ve yetkili olan bu kurumun mevcut hava filosu da makine ekipmanı da insan kaynağı da %90’lık ülke coğrafyasını sevk ve idare etmeye yeterli değildir. Devletimizin kararı sonrası bu durumda ilgili kurumlar gerekli adımları atmalıdır.

4. Toplumsal Bilinç Nasıl Artırılmalı?

Yangınların %90’ı insan kaynaklıdır. Bu nedenle toplumsal farkındalığı artırmak için ciddi projeler şarttır.

Öneriler:

  • Milli Eğitim Bakanlığı Müfredatı:
  • “Yeşil Vatan” dersi zorunlu ders olmalıdır.
  • Bu dersi, ormancılık meslek mensupları vermelidir.
  • Orman Mühendisleri Odası 20.000 üyesiyle hazırdır.
  • Kamu Spotları:
  • Orman Genel Müdürlüğü, prime-time saatlerinde yayınlanmak üzere kamu spotları hazırlamalıdır.
  • Ormanlar, yangınlar ve uyulması gereken kurallar hakkında toplum bilinçlendirilmelidir.
  • Medya Sorumluluğu:
  • Basın, orman yangınları konusunda uzman olmayan kişilere mikrofon uzatmamalıdır.
  • Yalnızca deneyimli uzman akademisyen ve bürokratların görüşleri paylaşılmalıdır.
  • RTÜK, aksi durumlarda yaptırım uygulamalıdır.

5. Günlük Yangın Bilgilendirmesi

Önemli Hususlar:

  • Yangın çıkmaması esastır.
  • OGM ve Bakanlık, yangın sezonu öncesi kamuoyunu ciddi biçimde bilgilendirmelidir.
  • Örneğin;2025 Mayıs ayında yangına hassas illerin valileri, 30 bölge müdürü ve 22 daire başkanı ile toplantılar yapılmıştır ancak bu bile kamuoyunda yeterince yer bulamamıştır.

Mevcut eksiklikler:

  • Tüm bilgilendirme yükü Bakan’ın omuzlarındadır.
  • OGM de basın açıklamaları yapmalıdır.
  • Yangın süreçlerinin OGM tarafından açıklanması çalışanların moraline katkı sağlar.

Öneri:

  • Bakanlık veya OGM, belirli bir saat diliminde günlük basın bilgilendirmesi yapmalıdır.
  • Aksi hâlde medya, bilgiye ulaşamayınca uzman olmayan kişilere başvurmaktadır.
  • Bu da dezenformasyona yol açmaktadır.

Altın kural:

Basın, yangınlarla ilgili yalnızca ormancılık meslek mensubu uzmanların görüşlerini paylaşmalıdır.

6. Yanan Ormanların İmara Açılacağı İddiası

Bu konuda net olmak gerekir:

  • T.C. Anayasası Madde 169:

Devlet, ormanların korunması ve sahalarının genişletilmesi için gerekli kanunları koyar ve tedbirleri alır. Yanan ormanların yerinde yeni orman yetiştirilir, bu yerlerde başka çeşit tarım ve hayvancılık yapılamaz.

  • Yanan orman alanlarında anayasa hükmü dışında hiçbir işlem tesis edilemez.
  • Türkiye’de bugüne kadar hiçbir dönemde, hiçbir siyasi iktidar Anayasa’nın 169. maddesine aykırı bir işlem yapmamıştır.
  • Yanan orman alanları, yangın artıkları temizlendikten sonra bir yıl içinde tohum ekimi veya fidan dikimiyle yeniden ağaçlandırılır.

Çağrı:

  • Bu bu hakikatler ortada iken ormanlar katlediliyor ve imara açılıyor iddialarını dile getirenlere “hodri meydan” diyoruz.
  • Yanan alanları yerinde gezmeye hazırız.
  • Ormancılık çalışanlarına iftira atanlar ya bilgisizdir ya da kötü niyetlidir.
  • Kimse, yeşil vatan savunucusu ateş savaşçılarına iftira atamaz. Bunu yapanlar, kötülük etmiş olur.

7. Kapanış Mesajı

Aziz milletimiz, saygıdeğer meslek camiamız,

  • Türkiye Cumhuriyeti Devleti Akdeniz kuşağı ülkelerinden biridir ve orman alanlarının %55’i yangına hassastır.
  • Yangın, Türkiye’nin bir realitesidir.
  • Orman Genel Müdürlüğü ve Orman Bakanlığı, Sayın Cumhurbaşkanımızın direktifleri doğrultusunda:
  • Yangınları çıkarmamak,
  • Çıkanları hızla kontrol altına almak,
  • Yanan alanları rehabilite etmek için her türlü tedbiri almaktadır.

Eksiklik, insan fıtratında vardır. Ama OGM, destansı bir mücadele yürütmektedir. Ateş savaşçısı işçi, memur ve mühendis kardeşlerimizi tebrik ediyorum.

Taleplerimiz:

  • OGM’nin ihtiyaç duyduğu miktarda işçi, memur ve mühendis alımı yapılmalıdır.
  • Bu konuda Saygıdeğer Cumhurbaşkanımız Türkiye’nin akciğerleri ormanların, yeşil vatanımızın, eko sistemimizin motor gücü doğanın korunması, muhafazası adına yapılması gereken her türlü doğru adıma sınırsız destek verdiği tüm ülke insanı tarafından biliniyor olması Saygıdeğer Bakanımız ve Genel Müdürlerimiz için atacakları adımlarda ellerini kuvvetlendirecek çok ciddi bir güç oluşturmaktadır.
  • İşin özeti; işin uzmanlarıyla konu hem görüşülüyor hem de görüşülmeye devam edilerek atılması gereken doğru adımların ivedilikle atılması ülkemize, orman teşkilatlarımıza ve ülke insanımıza ve meslek camiamıza çok ciddi faydalar sağlayacaktır.
  • Yangın sezonunda vardiyalı çalışma sistemine geçilmelidir.
  • Ormancılık meslek mensuplarına döner sermayeden pay ve yıpranma payı verilmelidir.

Bu iki husus, Yeşil Vatan savunucusu, ateş savaşçısı kardeşlerimizin moral ve motivasyonu ile verimli çalışmalarına katkı sağlayacağı bir hakikattır.

Bir tane vatanımız var: Türkiye Cumhuriyeti Devleti.

Onun da yeşil vatanı ormanlarımızdır.

Korumak hepimizin boynunun borcudur.

8. Sonuç/Durumu Kısaca Özetleyecek Olursak

Orman Yangınlarının Gerçek Sebebi Ne?

Küresel ısınmanın körüklediği iklim krizine insan ihmali eklenince, ormanlarımız alev alev yanıyor.

Orman Dışı Yangınların Sorumlusu Kim?

Orman dışı kırsal alan ve yerleşim alanı yangınlarının asli sorumlusu belediyelerken, bu yangınlarla OGM mücadele etmek durumunda kalmaktadır.

Bu konuda Saygıdeğer Cumhurbaşkanımız 2025 yılında bir basın açıklaması ile belediyelerin üstlenmesi gereken sorumlulugu ifade etmiş, bu açıklama aynı zamanda devlet başkanımızın ilgili kurum yöneticilerine bir talimatıdır. İnşallah 2026 yılında gerekli tedbirler alınır da akciğerlerimizin yangını hepimizi rahatsız etmez!

OGM’nin Yangınla Mücadele Gücü Yeterli mi?

Türkiye’nin hava filosu tarihinin en güçlü seviyesindeyken, asıl ihtiyaç kara ekipleri ve insan gücündedir.

Neden Hep OGM Eleştiriliyor?

Orman dışı kırsal alan yangınlarının sorumlusu belediyeler sessiz kalırken, OGM tek başına haksız eleştirilerin hedefi oluyor.

Bu konuda Belediyelerin de Orman Genel Müdürlüğünün de Ülkemizin önemli birimleri olduğu hakikatinden hareketle illerde Valilerimizin koordinasyonunda bu belirsizlik süreci yangın sezonu başlamadan masaya yatırılmalı ve herkesin yapacağı işler ve görevler her ne kadar kanunlarda belliyse de ilde devlet adına Cumhurbaşkanlığımızı temsil makamı olan Valilerimiz bu konuda inisiyatif kullanıp gerekli adımların atılmasını sağlamaları ülkemizin akciğerlerinin korunmasına daha yüksek düzeyde fayda sağlayacaktır.

Yeşil Vatan Savunucuları Daha İyi Şartları Hak Etmiyor mu?

SİZCE!..

Ateşin ortasında canla başla savaşan ormancılık camiasının tüm çalışanları için vardiyalı çalışma sistemi, yıpranma payı ve sosyal haklar mutlaka hayata geçirilmelidir.

Basın ve Kamuoyu Gerçek Bilgiyi Alabiliyor mu?

Yangın süreçlerinde bilgi akışı gecikince, uzman olmayan sesler dezenformasyona zemin hazırlıyor.

Yeşil Vatan Dersi Neden Müfredata Girmeli?

Ormanlarımızı koruyacak bilinç, çocuk yaşta “Yeşil Vatan” dersiyle topluma kazandırılmalıdır.

Yanan Orman Alanlarına Ne Oluyor?

Anayasaya göre yanan her karış orman, başka amaçla kullanılamaz ve hızla yeniden ağaçlandırılır.

Devletimizin karar verici makam ve mevkilerinin yöneticilerine bildikleri ve düşündüklerini düşündüğümüz bu konularda farklı bir bakış açısı sunmak, yeşil vatanı korumak için canı pahasına fedakarlık yapan teşkilat mensubu işçi, memur, mühendislerimize hak ettikleri konularda destek vermek, moral ve motivasyon sağlamak ile Aziz Milletimize bize vermiş olduğu sınırsız destek ve katkılara dönük bir teşekkür sunmak adına bu yazılarımızı kaleme alıyorum.

İnsanların arkamızdan bu yazılarımız, yaptığımız işlerle ilgili bizi hatırlarken ya da anlatırken sadece ve sadece “iyi bir insandı” tanımıyla anmalarını ve hatırlanmayı hedeflemekten başka Allah cc şahit ki bir maksadım ve talebim yoktur.

Bugününüz ve yarınınız, sağlıklı ve huzurlu olsun inşallah!..

Hasan Türkyılmaz
Orman Mühendisleri Odası Genel Başkanı